انواع بیماری های ریشه در درخت سیب

انواع پوسیدگی ریشه در درخت سیب

انواع پوسیدگی ریشه درخت سیب از مهم‌ترین مواردی است که باغداران باید به آن‌ها توجه داشته باشند. این بیماری‌ها در صورت عدم پیشگیری از آن‌ها آسیب‌های جبران‌ناپذیری را متحمّل صاحب باغ می‌کند. امیدواریم این مطالب برای باغداران و همه‌ی علاقه‌مندان به این فن و دانش مفید باشد.

پوسیدگی ریشه فیتوفتورائی (تنه، طوقه)

بیماری پوسیدگی فیتوفتورائی یکی از بیماری‌های بسیار مهم و جدّی در خاک‌های مرطوب روی اکثر درختان میوه ازجمله سیب است. در صورت مبتلا شدن درخت به این بیماری احتمال نجات آن بسیار کم است. 

پوسیدگی-فیتوفتورائی-در-درخت-سیب

علائم: در اثر آلودگی درخت سیب به بیماری پوسیدگی فیتوفتورائی، به‌تدریج از قدرت رویشی درخت و نیز از رشد شاخه‌های باریک و سرشاخه‌ها کاسته شده و درخت ظاهری ضعیف و پژمرده به خود می‌گیرد. از علائم بسیار مشخص این بیماری پوسیدگی طوقه و یقه درخت است. به‌طوری که در درختان مبتلا، با یک چاقو لایه‌های خارجی پوست را در قسمت طوقه و یقه برداریم رنگ پوست نارنجی تا قهوه‌ای متمایل به قرمز می‌باشد که به‌تدریج به رنگ قهوه‌ای تیره درمی‌آید.
در پوسیدگی یقه، ریشه‌های اصلی و قسمتی از تنه قهوه‌ای می‌شود ولی در پوسیدگی طوقه حتی تغییر رنگ تا یک متری بالای تنه هم می‌رسد. 

عامل بیماری پوسیدگی فیتوفتورائی: عامل این بیماری قارچی است به نام علمی  phytophthora cactorum.

چرخه بیماری فیتوفتورائی

قارچ مذکور دارای دامنه میزبانی وسیعی می‌باشد لذا ممکن است این عامل قبل از احداث باغ سیب در زمین وجود داشته باشد. همچنین با نهال‌های آلوده و آب آبیاری این قارچ، می‌تواند ب باغات انتقال یابد. ائوسپور، عامل اصلی دوام طولانی‌مدّت قارچ می‌باشد، وجود رطوبت بیشتر و حتی اشباع برای رشد و توسعه این قارچ بسیار مطلوب است. به‌طوری که اسپورهای متحرک این قارچ (زئوسپورها) به‌راحتی با آب، خود را به گیاه می‌رسانند. و در کنار گیاه به حالت کیست درآمده (تاژک خود را از دست می‌دهند) و به قسمت پوست نفوذ و گیاه را آلوده می‌سازنند. 

روش‌های کنترل فیتوفتورائی

  1. اجتناب از احداث باغ سیب در زمین‌هایی که زهکشی مناسب ندارند. 
  2. استفاده از نهال‌های سیب گواهی شده (از نظر عاری بودن نهال از عوامل این بیماری) در زمان احداث باغ
  3. انتخاب فواصل آبیاری با توجّه به نوع خاک به گونه‌ای که برای مدت طولانی حالت اشباع از آب در خاک ایجاد نشود
  4. تحت هیچ شرایطی اجازه داده نشود آب آبیاری، پای (انتهای تنه) درخت را خیس کند
  5. همواره خاک اطراف پای درخت عاری از علف‌های هرز شوند
  6. در صورت امکان در باغ‌های سیب، آبیاری کرتی با آبیاری قطره‌ای جایگزین شود
  7. در صورت بروز علائم آلودگی در درختان جوان، می‌توان از قارچ‌کش ریدومیل و یا فوزتیل آلومینیوم استفاده کرد (به شرط آنکه آلودگی درختان کمتر و در مراحل اولیه باشد)
  8. انتخاب پایه‌هایی با مقاومت نسبی بالا به این بیماری مثل نهال‌های بذری و پایه مالینگ شماره ۹ (M9)

پوسیدگی سفید ریشه

بیماری پوسیدگی سفید ریشه یکی از مهم‌ترین بیماری‌های ریشه‌ای انواع درختان میوه از جمله سیب است. قارچ عامل به بیش از ۱۷۰ گونه از گیاهان متعلق به ۶۳ جنس مختلف حمله می‌کند. این قارچ در مناطق معتدل گسترش دارد. 

بیماری-سفید-ریشه-در-درخت-سیب

علائم: علائم در اندام‌های هوایی مشابه به علائم سایر بیماری‌های ریشه‌ای مثل فیتوفتورا و آرمیلاریا می‌باشد. به‌طوری که برگ درختان مبتلا زرد شده و قبل از خزان می‌ریزد. رشد درخت کند و یا متوقف می‌شود. میوه‌ها کوچک مانده و چروکیده می‌شوند. برگ‌ها نیز ریز می‌مانند. از علائم و نشانه‌های قابل تشخیص این بیماری، پوسیدگی ریشه‌های کوچک و وجود میسلیوم‌های سفید در سطح و زیر این ریشه‌ها و ریشه‌های بزرگ‌تر می‌باشد. 

عامل بیماری پوسیدگی سفید ریشه: قارچی است به نام Rosellinia necatrix.

چرخه بیماری 

قارچ مذکور مدت‌های مدیدی در خاک‌های همراه با بقایای ریشه‌ای آلوده و به‌ صورت میسلیوم یا میکرواسکلروت‌های غیر متراکم باقی می‌ماند. انتشار این قارچ از طریق ریشه‌های گیاهان آلوده و نیز نهال‌های مبتلا در خزانه‌ها می‌باشد. آلودگی به صورت مستقیم توسط میسلیوم پس از تماس با ریشه نهال‌ها یا درختان صورت می‌گیرد. پس از آلودگی، ریسه‌های قارچ در پوست ریشه شروع به رشد نموده و به‌راحتی در لایه‌های پوست و بین پوست و چوب ریشه‌های کوچک و بزرگ پیشروی می‌نمایند. 

روش‌های کنترل سفید ریشه

  1. استفاده از نهال‌های سیب گواهی شده (از نظر عاری بودن نهال از عوامل این بیماری) در زمان احداث باغ
  2. اجتناب از پخش اندام‌های آلوده درختان مبتلا در باغ
  3. خارج ساختن درختان مبتلا همراه با ریشه و سوزاندن آنها
  4. حفر خندق‌های مناسب در اطراف درختان آلوده و سواسازی آنها از قسمت‌های سالم باغ
  5. ضدعفونی خاک‌های آلوده قبل از کاشت با متیل بروماید یا تاباندن آفتاب

پوسیدگی عسلی ریشه

این بیماری که بیماری آرمیلاریایی ریشه، بیماری قارچی ریشه بلوط، پوسیدگی ریشه بر اثر قارچ کلاهک‌دار و پوسیدگی بند کفشی ریشه نیز نامیده‌ می‌شود، به‌طور وسیع در جهان شیوع دارد و به تعداد زیادی از گیاهان به‌خصوص درختان میوه حمله می‌کند. 

بیماری-عسلی-ریشه-در-درخت-سیب

علائم: علائم این بیماری در اندام‌های هوایی گیاهان، شبیه علائم سایر بیماری‌های ریشه‌ای است. به‌گونه‌ای که در درختان مبتلا حالت ضعف و زوال عمومی به صورت رشد کم، زردی و کوچکی برگ‌ها دیده می‌شود. با توسعه بیماری، خشکیدگی شاخه‌ها و یا مرگ کلّ درخت اتفاق می‌افتد. در قسمت طوقه و ریشه درختان مبتلا چنانچه پوست کنار زده شود میسلیوم‌های سفید یا زرد کم رنگ بین پوست و چوب و نیز لایه‌های پوست به صورت بادبزنی شکل دیده می‌شود.
در خاک و اطراف درختان به شدت آلوده ریزومورف‌های قهوه‌ای پررنگ تا سیاه شبیه بند کفش وجود دارند. ضمنا در بهار و به‌خصوص در پاییز پس از بارندگی در پای درختان آلوده کلاهک‌های قهوه‌ای که اندام جنسی قارچ هستند ظاهر می‌شوند. 

عامل بیماری پوسیدگی عسلی ریشه: قارچی است به نام علمی Armillaria mellea.

چرخه زندگی

ریزومورف‌های مستقر در روی ریشه‌های آلوده و نیز قطعات ریشه‌های آلوده با میسلیوم‌های قارچ می‌توانند سال‌های متمادی در خاک باقی مانده و کانون آلودگی باشند. ریزومورف‌ها با رشد خود در خاک، آلودگی ریشۀ درختان سالم را سبب می‌شوند، به‌طوری که پس از تماس با ریشه‌های درختان به صورت مستقیم با فشار و فرآیند آنزیمی به ریشه نفوذ کرده  و در لایه‌های پوست و بین پوست و چوب منجربه تولید میسلیوم‌های بادبزنی شکل می‌شوند. 

روش‌های کنترل عسلی ریشه

  1. در صورت آلوده شدن باغ به این بیماری امکان نجات درختان کم می‌باشد. با این حال در صورتی که یک یا چند درخت آلوده شود لازم است ضمن خارج کردن کلیه ریشه‌های درختان آلوده، آنها را سوزاند و از پخش قطعات ریشۀ آلوده جلوگیری کرد.
  2. استفاده از کربن دی سولفید و متیل بروماید جهت ضدعفونی خاک‌های آلوده پیشنهاد شده است.
  3. کندن خندق بین قسمت‌های سالم و آلوده باغ به عرض و عمق ۶۰ سانتی‌متر از جمله روش‌های جلوگیری از انتشار این بیماری در کلّ باغ می‌باشد. 

گال طوقه

این بیماری به گیاهان علفی و چوبی حمله می‌کند و در خزانه‌ها و باغ‌های میوه سراسر جهان شیوع دارد. 

بیماری-گال-طوقه-در-درخت-سیب

علائم: برجستگی گرد به نام گال به قطر چند میلی‌متر تا ۱۵ سانتی‌متر در محل یقه یا روی ریشه و بیشتر در محل زخم‌های هرس و گاهی هم روی تنه تشکیل می‌شود.
از علائم بعدی می‌توان به رشد یک‌طرفه ریشه، ضعیف بودن سیستم ریشه‌ها و تیرگی بافت‌های تنه در نزدیکی گال‌ها اشاره کرد. 

عامل بیماری گال طوقه: باکتری است با نام علمی Agrobacterium tumefaciens.

چرخه بیماری

تشکیل گال وقتی اتفاق می‌افتد که قسمتی از ماده ژنتیکی باکتریایی به نام T-DNA از باکتری جدا و داخل کروموزم سلول گیاهی شود. T-DNA موجب تولید بیش از اندازه هورمون گیاهی می‌شود. سنتز هورمون به صورت کنترل نشده، سلول‌های گیاهی را تحریک به تقسیم، بزرگ شدن سلول‌ها و تشکیل گال می‌کند. گاهی عامل بیماری از گال خارج می‌شود و ریشه‌های سالم و یا خاک اطراف را آلوده می‌کند. باکتری از این ریشه‌ها و یا خاک‌های آلوده به سهولت از راه‌های مختلف مثلا با ترشحات باران، آب آبیاری، ادوات کشاورزی، باد، حشرات و جابه‌جا کردن قطعات گیاهی به منظور ازدیاد، به گیاهان جدید و محل‌های کاشت جدید منتشر می‌شود. برای وقوع آلودگی و شروع چرخه بیماری، زخم نقش مهم دارد. 

روش‌های کنترل گال طوقه

  1. حذف همه نهال‌های دارای علائم بیماری در خزانه
  2. استفاده از پیوند جوانه به جای پیوند چوب
  3. انتخاب پایه‌هایی با حساسیّت کم به بیماری
  4. عدم کاشت گیاه به مدت ۴ یا ۵ سال در خاک‌های آلوده به این باکتری
  5. زهکشی خوب خاک
  6. در صورت ناگزیر بودن از کشت نهال‌های فاقد علائم ولی مشکوک به آلودگی (مثلا نهال‌های نهالستانی که یک یا چند مورد نهال دارای گال در آنجا دیده شده ولی سایر نهال‌ها فاقد علائم هستند) توصیه می‌شود ریشه‌ها و طوقۀ نهال‌های فاقد علائم قبل از کاشت در محلول هیدروکلرواکسی تتراسیکلین (با غلظت مناسب) به مدت چند دقیقه فرو برده شوند. 
1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *