رویش علف هرز و فواید و مضرات گیاهان هرز

رویش علف هرز و فایده ها و مضرات گیاهان هرز

رویش علف هرز و تأثیرات مثبت و منفی گیاهان هرز بر همه‌ی کشاورزان و باغداران آشکار است. از مشکلات اساسی کشاورزان و باغداران در کشت محصولات زراعی و درختان مختلف، مبارزه با گیاهان و روییدن علف هرز است که معضل جدی در این حوزه‌ها به وجود می‌آورند. اگرچه از نظر مردم، رویش علف هرز بیشتر جنبه‌های منفی بر کسب‌وکار می‌گذارند امّا فایده‌هایی نیز دارند که گاهی نبود این گیاهان باعث مشکلات بیشتری می‌شود.
در این مقاله قصد داریم مزایا و معایب رویش علف هرز را بیان کنیم.
پیشنهاد می‌کنیم برای درک بهتر این مطلب، نخست مقاله‌ی «علف هرز چیست و چه خصوصیاتی دارد؟» را مطالعه کنید. 

تأثیرات مثبت رویش علف هرز بر گیاهان

منبع غذا

برخی از علف‌های هرز به عنوان منبعی غذا برای دام‌ها و همچنین برخی حشرات مانند زنبورهای عسل هستند.

مصارف دارویی

برخی از علف‌های هرز به عنوان دارو در حوزه‌های مختلف به‌کار گرفته می‌شوند. مانند بابونه، خارشتر، شیرین بیان… .

شکستن لایه‌های سخت خاک

برخی از گونه‌های علف‌ هرز با ریشه‌های سخت و عمیقی که دارند، می‌توانند لایه‌های سخت خاک را بشکنند. 

افزایش مواد آلی خاک

بقایای گونه‌هایی از این علف‌ها که به دلایل مختلف نمی‌توانند بذر خود را پخش کنند در خاک می‌مانند. نتیجه این پدیده باعث افزایش مواد آلی خاک برای دیگر گیاهان زراعی می‌شوند. 

جلوگیری از فرسایش

به دلیل پوشش گیاهی مناسبِ این گیاهان، تا حدودی از فرسایش‌های خاکی، بادی و آبی جلوگیری می‌شود. 

تأثیرات مثبت و منفی علف هرز

تأثیرات منفی رویش علف هرز بر گیاهان

مصرف آب با رویش علف هرز

از مضرات معمول وجود علف‌های هرز به خصوص در مسیر جریان آب، مصرف بیش از حدّ آب است. علف‌های هرزی که در جوی‌ها و مسیرهای عبور آب قرار دارند، سرعت آب را کاهش می‌دهند. و مانع از نفوذ آن به زمین می‌شوند که نتیجه‌ی آن هم کاملاً قابل مشاهده است: عدم رسیدن آب کافی به گیاهان زراعی. 

مصرف مواد غذایی

این مورد نیز مانند مصرف آب بیش از اندازه است. علف‌های هرز مقدار زیادی از مواد غذایی خاک را که انرژی گیاهان زراعی را تأمین می‌کنند مصرف می‌کنند. البته بیشتر این مواد غذایی به صورت ذخیره شده در ساختمان علف‌های هرز باقی می‌مانند. به عنوان مثال، می‌توان به خردل وحشی و سایر گیاهان تیره شب بو اشاره کرد. این گیاهان نیتروژن و فسفر را چهار برابر گندم در ساختمان خود ذخیره می‌کنند. 

سایه افکنی با رویش علف هرز

گیاهان هرز نسبت به گیاهان زراعی رشد بیشتری دارند. نتیجه‌ی آن افزایش شاخ و برگ و بلند شدن ساقه‌ی آن‌ها است. این عمل منجربه نرسیدن کافی نور خورشید به گیاهان دیگر می‌شود. نور خورشید انرژی حیاتی برای فتوسنتز و ساختمان غذایی گیاهان را تأمین می‌کند. فقدان آن ضرر زیادی به گیاهان زراعی می‌رساند. 

ترشح مواد مسموم کننده در خاک

همین ابتدا باید گفت که فقط برخی از گیاهان هرز مواد سمی تولید می‌کنند که رشد گیاهان دیگر را متوقف می‌کند. از این گیاهان می‌توان به دم روباهی، قیاق، اویارسلام و کاهوی وحشی اشاره کرد. ریشه‌ی این گیاهان مواد مسموم کننده‌ای برای سایر گیاهان تولید می‌کنند. در اصطلاح علم کشاورزی به این پدیده آللوپاتی می‌گویند. تولید مواد مسموم کننده اگر حتی منجربه از بین نرفتن گیاه نشود، کیفیت آن را به شدّت پایین می‌آورد. 

اثرات خوب و بد علف هرز بر گیاهان

ایجاد هزینه برای مبارزه با رویش علف هرز

این مطلب را کشاورزان و باغداران به خوبی درک می‌کنند. آنها هر ساله مقدار قابل توجّه‌ای از هزینه‌ها را صرف خرید سم برای از بین بردن علف‌های هرز می‌کنند. 

کاهش ارزش محصول زراعی

از معضلات بزرگ کشاورزان جدا کردن بذر علف‌های هرز از دیگر محصولات زراعی است.این کاری بسیار مشکل است و در برخی موارد غیر ممکن. کیفیت محصولات تأثیر مستقیمی بر قیمت فروش آن‌ها دارد و علف‌های هرز این کیفیت را به شدّت کاهش می‌دهند. از مشکلات اساسی که کشاورزان و دام‌داران برای برداشت گندم و علوفه دارند، رسیدن همزمان بذر علف‌های هرز با بذر این محصولات است. علوفه‌ای که برای دام‌ها مصرف می‌شود اگر به علف هرز آلوده باشد ارزش غذایی خود را از دست می‌دهد. سیر وحشی که جزء همین گیاهان است، بوی شدیدی در گندم ایجاد و آن را بدطعم می‌کند. سیر وحشی ارزش غذایی را برای آرد کردن از دست می‌دهد. 

زیان‌های بهداشتی روییدن گیاهان هرز برای انسان و دام

از موارد رایجی که باعث به وجود آمدن حساسیّت در بعضی از مردم می‌شود، برخی از مواد غذایی هستند. در برخی مزارع پخش و رویش علف‌های هرز کنترل نمی‌شود. بنابراین مقدار بذرهای علف‌های هرز سمّی در مواد خوراکی به حدّی افزایش می‌یابد که انسان را مسموم می‌کند. 

ایجاد خوابیدگی در غلات

ممکن است به دلیل کمبود نور آفتاب و رویش علف‌های هرز پیچنده، خوابیدگی در غلات ایجاد شود. 

افزایش خطر سرمازدگی در باغ‌ها در مناطق سردسیر

از ضررهای جدّی رویش علف هرز که ذکر کردیم، جلوگیری از رسیدن نور خورشید به محصولات زراعی بود. این مورد باید مورد توجّه باغداران نیز قرار گیرد. زیرا عدم رسیدن نور خورشید به زمین و سرد بودن زمین، باعث صدمه دیدن درختان می‌شود.

توضیح: برخی از اصطلاحات و جملات این مطلب، عیناً از کتاب شناسایی و مبارزه با علف‌های هرز نوشتۀ مجید مجیدی نقل شده است.
این مطلب کامل‌تر می‌شود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *